Üyelik Girişi
LÜTFEN GEÇ KALMAYIN...

NE ZAMAN OTİZM’DEN ŞÜPHELENMELİSİNİZ !...

·         Göz Kontağı Kurmuyorsa,

·         Konuşmada Gecikme Varsa,

·         Anlamsız Gülüyor Ve Ağlıyorsa,

·         Amacına Uygun Oyun Oynamıyorsa,

·         Parmak Ucunda Yürüyorsa,

·         Kendi Etrafında Dönüyorsa,

        ·         Sallanma ve Kanat Çırpma Gibi Davranışlar Sergiliyorsa… 

VAKİT KAYBETMEDEN, DOĞRU TEŞHİS VE TANILAMA İÇİN BİR UZMANA BAŞVURUN…

Otizmli Bireylerin Yaşadıkları Sorunlar ve Çözüm Önerileri

OTİZMLİ BİREYLERİN YAŞADIKLARI SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Otizm Platformu’ nun bir üyesi olan derneğimiz KOÇ-DER, aşağıda ana hatları ile otizmli bireyin doğumdan ölüme temel yaşam ihtiyaçları ve gereksinimleri doğrultusunda; sosyal haklar, anayasal haklar, hukuki haklar, eğitim ve sağlık hakları, meslek edinme ve çalışma hakkı, barınma hakkı, bakım hakkı gibi ana başlıklar altında yaklaşım ve eksikler ile çözüm önerilerini içermektedir.

TANI

Otizmin tedavisinde erken tanılama hayati önem taşımaktadır. Bilindiği gibi, otizmin bugün için kabul edilen en önemli tedavi aracı, erken tanı ile birlikte başlayan yoğunlaştırılmış ve bireyselleştirilmiş özel eğitimdir.

Ülkemizde ve şehrimiz KOCAELİ de erken tanılamanın gerektiği gibi uygulanması amacıyla, aşağıda belirtilen başlıca sorunların giderilmesi gerekmektedir:

• 0-3 yaş grubunda çocuğu olan ailelerin otizmle ilgili farkındalığının artırılması ve devlet eliyle otizm tarama ve takip zorunluluğun getirilmesi;

• Çocukla ilk temas kuran tüm sağlık personelinin otizmle ilgili yeterince bilgi sahibi olması, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesinde otizm ile ilgili eğitimin yetersizliğinin giderilmesi, sağlık personelinin eğitim sonrası ve meslek içi eğitimlerle otizmle ilgili bilgilerinin gerektiği gibi güncellenmesi;

• Erken müdahale programı ve buna yönelik yasal düzenlemenin yapılandırılması gerekmektedir.

TANI SONRASI OTİZMİN AİLEYE GETİRDİĞİ TRAVMALAR

Otizm tanısından sonra, ailenin psikolojik destek ve otizmle yaşam için doğru yönlendirilme ve bilgilendirilme ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Ailenin tanılama sürecinde durumu kabullenmeye karşı olan direncinin kırılması ve tanının kabul edilmesinin hızlandırılması için bu süreçte yaşanan eksikliklerin giderilmesi için;

• Aileye psikolojik destek, bilgilendirme ve rehberlik hizmetleri verilmesi,

• Kabullenme ve dayanışma aşamaları için aile bireylerinin otizmle ilgili STK’lara katılımının sağlanması ve teşvik edilmesi,

• Ailenin işgücü, sağlık ve sosyal yaşam ile ilgili sorunlarına yönelik çözümler geliştirilmesi gerekmektedir.

EĞİTİM

Otizmli bireylerin eğitimlerinin nitelik ve nicelik olarak yetersiz kalması, hayat standartlarını önemli ölçüde etkilemektedir. Eğitim herkesin temel vatandaşlık hakkıdır ve Anayasa ile güvence altına alınmıştır; Anayasanın 42. Maddesine göre “kimse eğitim ve öğretim hakkından mahrum bırakılamaz”. Bu nedenle; “eğitimde eşitlik” ilkesi gereğince, otizmli bireylerin de diğer akranlarıyla eğitimde eşit oranda ve şartlarda hak sahibi olabilmesi için, aşağıda özetle değinilen sorunların öncelikli olarak çözülmesi önerilmektedir:

• Türkiye’de hâlen özel eğitim öğretmeni yetiştirmekte olan üniversitelerdeki öğretim üyesi açığının acilen kapatılması ve tüm derslerin gereğince okutulmasının sağlanması, bu amaçla öğretim üyesi değişim programlarından en iyi şekilde yararlanılması, ayrıca başka üniversitelerde (Kocaeli’ de maalesef böyle bir bölüm bulunmamaktadır) özel eğitim öğretmenliği lisans programlarının açılması;

• Eğitimcilerin nicelik ve niteliklerinin geliştirilmesi, sayılarının yeterli düzeye getirilmesi gereklidir. Otizmli bireyler için özel eğitim öğretmenine acilen ihtiyaç vardır. Gelişimsel Yetersizlik alanında uzmanlaşmış dil ve konuşma terapistine, uğraşı terapistine ve sosyal hizmet uzmanına gereksinimin olduğu düşünülmektedir.

• Otizmle ilgili farklı eğitim terapilerini uygulayan sosyal hizmet uzmanı, bireysel eğitim terapistleri, davranış analistleri, dil ve konuşma terapistleri, uğraşı terapistleri gibi elemanların yetiştirilmesi gerekmektedir.

• KPSS gibi atama sınav kriterlerinin standart hâle getirilmesi ve atanamayan özel eğitimcilerin durumunun çözülmesi;

• Yaş gruplarına uygun müfredat ve program eksikliklerinin giderilmesi;

• Eğitim kurumu sayısının artırılması öncelikli olarak çözüm bekleyen sorunlardandır. Erken çocukluk döneminde erken müdahale (0-3 yaş) Erken çocukluk döneminde erken müdahale için program geliştirilmesi ve alanda ilgili uzmanların yetiştirilmesi gerekmektedir. Okul öncesi dönemi özel eğitim(3-6 yaş) Özel eğitim alan çocuklar için okul öncesi eğitim zorunludur. Ancak genel eğitim sürecindeki sorunlara ve eksikliklere ilave olarak otizmli çocuklar, okul yönetimlerinin, eğitimcilerin ve diğer velilerin istememesiyle, genellikle bilgi eksikliğinden kaynaklanan dirençleri nedeniyle okul öncesi eğitime alınmamaktadır. Bu konuda gerekli kolaylıkların otizmli bireylere ve ailelerine sağlanması gerekmektedir.

ZORUNLU EĞİTİM DÖNEMİ - OÇEM

Özel eğitim hizmetleri yönetmeliğine göre, ilköğretim programlarının amaçlarını gerçekleştiremeyecek durumdaki otizmli bireyler için resmi ve özel gündüzlü eğitim kurumları açılmaktadır. Bu kurumlardan bazıları otizmli öğrencilerin kaynaştırma eğitimine katılabileceği şekilde ilköğretim okulu bünyesinde, bazıları da bağımsız okullar olarak konumlandırılmaktadır. Bu kurumlara devam eden otizmli öğrencilerin yaşadığı ana sorunların giderilmesi ile daha fazla otizmli öğrencinin eğitim hayatı kolaylaşacaktır. 

  •  OÇEM’lerde çalışan personelin sayıca ve bilgi altyapısı açısından eksikliklerinin giderilmesi ile sunulan hizmetten daha yüksek fayda sağlanabilir. 
  •  Otizmli öğrencilerin yaşadıkları bölgeler ve durumları göz önüne alınarak açılacak OÇEM'ler ile yaşanan kapasite sorunları giderilerek eğitimden mahrum kalan pek çok otizmli çocuk, eğitim almaya başlayabilir. Örneğin, Kocaeli de Gebze ve Gölcük olmak üzere 2 adet Otistik Çocuklar Eğitim Merkezi bulunmakta, ancak açıkta kalmış olan ve eğitim hakkını kullanamayan birçok çocuğumuz bulunduğu düşünülür ise yeni OÇEM lerin açılması zorunlu hale gelmektedir. 
  •  OÇEM’lerin fiziki koşullarının iyileştirilmesi amacıyla MEB Otistik Çocuklar Eğitim Merkezleri Yönergesi Madde 8’de belirtilen birimlerin zorunlu hâle getirilmesi ve maddenin aşağıdaki biçimde revize edilmesi uygulama açısından önem taşımaktadır: 
  •  Madde 8 Önerisi: “Eğitim-öğretim ortamı, birebir ve grup eğitimine uygun şekilde düzenlenir. Birebir eğitim köşelerinin yanı sıra resim, el işi, kukla ve oyuncak gibi etkinlik köşeleri düzenlenecek şekilde fiziki ortamlar hazırlanır. Fiziki düzenleme yapılırken eğitim-öğretim ortamı, her öğrenci için beş metre kare olarak düzenlenir. Bağımlı OÇEM'lerde mutfak, tuvalet ve gözlem odası gibi diğer amaçları karşılayacak şekilde fiziki düzenlemeler yapılır. Fiziki ortam, ışık, renk ve ses özellikleri dikkate alınarak düzenlenir. Bunun yanı sıra OÇEM'lerin araç-gereç ve doküman ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde donatımı sağlanır. Bağımsız OÇEM'de mutfak, müzik odası, resim atölyesi, oyun odası, spor salonu, bilgisayar odası, öfke nöbetlerinde öğrenciye bireysel ilgi gösterilmesi amacıyla terapi odası ve kapasiteye uygun büyüklükte bahçe ve yaşam alanları bulundurulur.

MESLEKİ EĞİTİM

Engellilere verilen mesleki eğitime ilişkin MEB istatistikleri nüfus verileriyle karşılaştırıldığında, oldukça olumsuz bir tablo ortaya çıkmaktadır. Unutulmamalıdır ki birçok engelli grubu bireyleri, basit - rutin – vasıfsız üretim alanlarında normal insanlardan daha disiplinli çalışabilmekte, el becerisine sahip olabilmekte ve böylece daha üstün üretim ortaya koyabilmektedirler. Bu nedenle, 13-15 yaş ve üstündeki otizmli bireylerin eğitim süreçlerinin mutlaka ortaöğrenimle devam etmesi ve gerekli düzenlemeler ile mesleki eğitime geçmeleri sağlanmalıdır.

Pozitif ayrımcılık ile otizmli bireyler için ortaöğrenim de “zorunlu” olmalıdır. Orta öğrenimden mahrum kalan ve mesleki eğitim de alamayan otizmli gençler, evlerine kapanmak zorunda kaldığında, kendilerini geliştirememekte, sosyal yaşamdan ve üretim sürecinden uzakta kalmakta ve sonucunda ailelerde yaşanan sorunlar artmaktadır.

Aşağıda belirtilen mesleki eğitimle ilgili ana sorunların ivedilikle çözülmesi, otizmli gençlerin gelişmesi ve üretime katılmalarını da sağlayacaktır.

• Yurtdışı örneklerde olduğu gibi, Türkiye’de de otizmli gençlerin yetenek ve becerilerini tespit ederek onları yönlendirebilecek kariyer geliştirme uzmanları gereksiniminin karşılanması;

• Mesleki eğitim verecek okullar ile otizmlilere yönelik OÇEM’ler içinde veya bağlantılı iş okullarının açılması, mevcut iş okullarındaki meslek seçeneklerinin artırılması;

• Diğer bireylerin devam ettiği normal meslek liselerinde kaynaştırma uygulamasının sağlanması ile otizmli gençlerin de eğitim almalarına olanak tanınması;

• Çeşitli sanat ve spor dallarında yetenekli olan ve yüksek öğrenim görebilecek otizmli bireylerin, bu yönlerde ilerlemelerine olanak yaratılması.

İSTİHDAM

Anayasanın 49. maddesine göre, “Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir.” Bu hükümdeki “herkes” kelimesi çok önemlidir. Çünkü buradan, engelli olsun ya da olmasın tüm vatandaşların çalışma hakkına sahip oldukları ve çalışmanın aynı zamanda bir ödev olduğu sonucu çıkmaktadır. Otizmli bireylerin toplum içinde ve kimseye muhtaç olmadan yasayabilmeleri üretime dahil olmalarıyla mümkündür.

 • Otizmli bireylerin ilgi alanları ve yeteneklerine göre çalışabilecekleri iş yerleri bulunmamaktadır ya da çok azdır. Oysaki bazı alanlarda üstün yeteneklere sahip olmalarının yanı sıra, ayrıntılara dikkat eden, kurallara bağlı, dakik, titiz ve dürüstlük gibi özellikleri sayesinde oldukça verimli olarak çalışabilirler. İletişim sorunları, duyusal hassasiyet gibi dezavantajlarını en aza indirgeyerek çalışma ve toplumsal yaşama katılımları sağlanabilir. Bu nedenle, otizmli bireylerin farklı özelliklerine uygun ve performanslarına göre çalışabilecekleri iş alanları konusunda, kamuoyunda farkındalık yaratılması gerekmektedir.

• Otizmli bireylerin çalışabilecekleri korumalı/kaynaştırmalı işyerleri kurulmalı ve çalıştırılmalıdır. Korumalı işyeri açacak olan, özellikle bu sorunu yaşayan dernek ve vakıfların, yerel yönetimlerin projelerine kolaylıklar sağlanması; özel sektörün daha fazla bilgilendirilme ve ilave teşviklerle özendirilmesi, ülke genelinde yaygınlaşması ve yaşatılmasına devlet desteği verecek düzenlemelerin yapılması, otizmli bireylerin de çalışma hayatına ve toplumsal yaşama katılmalarının önünü açacaktır.

SOSYAL HİZMETLER Bakım/Barınma (Anne baba hayattayken)

Çocukluk döneminde genellikle aile tarafından sağlanan otistik bireyin bakımı yıllar geçtikçe ihtiyaçların değişmesi, anne-babanın yaşlanması ve desteklerinin olmaması, ailenin emeklilik dönemine girmesiyle gelirinin azalması gibi nedenlerle gitgide zorlaşmaktadır. Üstelik özel durumları nedeniyle her türlü sosyal ortama giremeyen, seyahat edemeyen ve/veya bakım gereken otistik çocukların ailelerine bu ihtiyaçları için aşağıda detaylandırılan destekler sağlanmalıdır.

• Ailelerin çocuklarını emanet edebilecekleri, toplum ile bağlantılarını koparmadan, sosyal, eğitsel ve serbest zaman değerlendirme faaliyetleri ile gelişmelerine yardımcı olacak merkezler hizmete sokulmalıdır. Gündüz ve gece geçici süreyle hizmet verecek bu merkezler aynı zamanda aileden sonraki yaşam için de bir başlangıç olabilir. Ayrıca gerek duyulduğunda evde bakım hizmeti sağlamak üzere sosyal yardım görevlisi/uzmanı/hizmetlisi görevlendirilebilir.

• Bakım hizmetlerinin resmi veya özel kurumlarca verilebilmesi için gerekli alt yapı çalışmaları detaylandırılmalıdır.

• Özürlüler Şurasında alınan tavsiye kararında “Bakım güvence hizmetleri kapsamında bakıma muhtaç kişilere sağlanacak sosyal haklar,( bakım ödenekleri) bakıma muhtaç kişilerin bakıma muhtaçlık derecelerine göre ve dolayısıyla bakım ihtiyaç ve türlerine göre basamaklı (artan oranlı) olarak belirlenmelidir.” tavsiyesinde bulunmuş, bakıma muhtaç kişilerin; 

  •  Önemli ölçüde bakıma muhtaç olanlar, 
  •  Ağır derecede bakıma muhtaç olanlar, 
  •  En ağır derecede bakıma muhtaç olanlar,

olarak üç kategoride değerlendirilerek, bakım ödeneklerinin de bakıma muhtaçlık derecesine göre düzenlenmesi tavsiye edilmiştir.

2022 Sayılı Yasa ile ödenen muhtaçlık aylığı engelliler için bir işsizlik tazminatına dönüştürülmeli ve sağlık güvencesini de kapsamalıdır.

Çalışacak durumda olmayan ya da işe yerleştirilmeyen tüm otizmlilere ailelerinin ekonomik koşulları gözetilmeksizin bu haklar sağlanmalıdır.

SOSYAL HİZMETLER Bakım/Barınma (Anne babadan sonra)

Çocuğu Otizm tanısı alan her anne baba hayatı sona erene dek, imkanları elverdiği ölçüde çocuğunun gelişimi için çaba sarf eder. Ancak her zaman aklında olan bir soru vardır ; “Benden sonra ne olacak?”.

Sosyal devlet olmanın koşullarından biri de bireylerin her bakımdan huzur ve güven içinde, insanca standartlarda yaşamalarını sağlayabilmektir. Ancak ailesinin desteğini herhangi bir nedenle kaybetmiş olan otizmli bireylerin yaşayabilecekleri şekilde düzenlenmiş kurumlar yoktur.

Yaşama süreleri normal gelişim gösteren insanlardan farklı olmayan otizmli bireylerin, otizmden etkilenme derecesine ve bağımlılık oranına uygun olarak, hayatlarını sürdürebilecekleri aşağıda sayılan yaşam seçenekleri hazırlanmalıdır.

  •  Bağımsız yaşama,
  •  Destekli yaşama,
  •  Süpervizyonlu yaşama,
  •  Yaşam evinde yaşama,
  •  Yaşam köyünde yaşama

ASKERLİK

Ülkemizdeki tüm erkekler için yasal zorunluluk olan ve aynı zamanda yapılması kutsal sayılan askerlik hizmetinin, otizmli bireyler tarafından yerine getirilebilmesi, maalesef mümkün değildir.

Erken yaşlardan itibaren, tanı alırken ve askerlik çağına gelene dek, çeşitli nedenlerle ve pek çok kez resmi hastanelerin heyetleri tarafından otizmi raporlandırılan gençlerimizin, askerlikten muaf tutulabilmeleri için mevcut raporları kabul edilmemektedir. Askerlik yaşı gelen her erkek otizmli birey, gelen çağrı ile TSK tarafından yeniden değerlendirilmeye tabi tutulmakta, bu süreçte üzücü ve yıpratıcı olaylar yaşanmaktadır.

Hastane ortamları gibi alanlarda otizmli bireylerin yaşadıkları zorluklar göz önüne alınarak pozitif ayrımcılık uygulanması, belirlenecek bir yaş sonrası alınacak heyet raporunun TSK’da geçerli sayılması, gerek görülen hâllerde otizmli bireyin evinde değerlendirilebilmesi yaşanan sorunları giderecektir.

SOSYAL VE KİŞİSEL GELİŞİM OLANAKLARI

Otizmli bireylerin spor ya da sanat yaparak kişisel gelişimlerini sürdürmelerini ve boş zamanlarını değerlendirmelerini sağlayacak, psikolojik ve sosyal özellikleri gözetilerek düzenlenmiş ortamlar yoktur.

Özellikle spor ve sanat gibi alanlarda üstün yetenekleri de olan otizmli bireylerin bu imkana sahip olamaması yaşamlarını zorlaştırmaktadır. Ebeveyni gözetiminde spor salonlarından ve yüzme havuzlarından faydalanacak otizmli bireyler için aile giyinme kabinleri sunulması, ses hassasiyeti olan otizmli bireyin resim çalışmasının ses izolasyonu iyi yapılmış bir ortamda yapılması gibi basit düzenlemeler ile sorunlar ortadan kalkabilecektir.

Bu alanlarda hizmet veren kişi ve kurumlar ile otizm alanında hizmet veren kişi ve kurumların işbirliği, mevcut altyapının değerlendirilmesini, eksikliklerin doğru tespit edilerek giderilebilmesini sağlayacaktır.

SAĞLIK

Engelli bireylerin sağlık hizmeti ihtiyaçlarının tam ve sürekli olarak, durumlarına uygun ortamlarda, hızlı, verimli ve mağdur edilmeden karşılanması anlayışı Sağlık Bakanlığımız tarafından tüm sağlık kurumlarına “Özürlü Kişilere Yönelik Sağlık Hizmetlerinin Sunumu” konulu genelge ile bildirilmiştir. Ancak bu genelgenin uygulamalara yansıması yeterli olmamıştır.

Uygulamadaki aksaklıklar nedeniyle yaşanan ve aşağıda detayları ile sıralanmış sorunların giderilmesi, sağlık bakım kalitesinin yükseltilmesi beklenmektedir.

• Otizmli bireylerin özellikle hastane gibi kalabalık ve sıra beklenen ortamlarda beklemeleri oldukça zordur. Engelli bireylere öncelikli hizmet verilmesi genelge ile belirtilmiş olmasına rağmen, gerek personelin, gerekse diğer hastaların bilgilendirilme eksikliklerinden dolayı otizmli bireyler sıra beklemektedir. Gözle görülen bir fiziki engelleri olmaması nedeniyle engellilere tanınan bazı önceliklerin otizmlilere uygulanmadığı, öncelik talep edenlere kötü muamele edildiği gözlenmektedir. Engellilere tanınan öncelikleri belirten tabelaların kolayca görülebilecek yerlere asılması, sağlık hizmeti veren kuruluşlarda danışma, kayıt kabul işlemlerini yürütenler başta olmak üzere tüm seviyelerdeki personelin otizm konusunda bilgilendirilmesi, uygun olan hastanelerde engelli danışma ya da hizmet birimlerinin kurulması ve yönlendirmeyi bu birimlerin yapması sorunları çözebilir.

• Otizmli Bireylerin diş tedavisi genel anestezi altında yapılabilmektedir. Bu tedavi belli donanıma sahip merkezlerde yapılabilmekte ve çok geç tarihlere tedavi randevusu verilebilmektedir. Anestezi uzmanı ve diş hekimi bulunan tüm devlet hastanelerinde bu hizmetin verilebilmesi için gerekli donanım ve bilgilendirilmenin yapılması ile tedavi için beklenen süreler kısaltılabilir.

 

(Not: Yukarıdaki metinleri pek çoğu OTİZM PLATFORMU’ nun 02 NİSAN 2010 tarihli 2.Otizm Bildirgesinden yararlanılarak oluşturulmuştur.)

Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam14
Toplam Ziyaret81323
  
OTİZMLİYİM,
FIRSAT
VERİLDİĞİNDE
BEN DE
YAPABİLİRİM..
OTİZMLİYİM, BEN DE SİZLERDEN BİRİYİM...